ASİVA olarak alçak gerilim (AG) parafudr sistemleri, dış yıldırımdan korunma sistemleri, topraklama ve eşpotansiyel sistemler konularında çalışıyoruz. Sahada sıkça karşılaştığımız ve yaygın olarak doğru sanılan bazı hatalı uygulamalara dikkat çekmek için aşağıdaki maddeleri derledik.
1. Sadece paratoner ya da dış yıldırımdan korunma sistemi kullanmak, iç elektriksel sistemlerinizi koruma altına almaz. İç sistemlerin korunması için AG parafudr sistemleri entegre edilmelidir.
2. Yalnızca ana panoda AG parafudr kullanılması, tüm sistemin korunduğu anlamına gelmez. Enerji, data ve koaksiyel hatlar da ayrıca korunmalıdır.
3. Yıldırım iniş iletkenlerinde sadece som bakır değil, IEC 62305 standardına uygun farklı iletken türleri de kullanılabilir.
4. Paratoner topraklamasının yapının 20 metre uzağına yapılması, sistem üzerindeki etkisini ortadan kaldırmaz. Dış yıldırımlık topraklaması mutlaka eşpotansiyel sisteme dahil edilmelidir.
5. AG parafudr seçiminde, şartnamelerde belirtilen sabit değerler değil, tesise özel risk analizi sonuçları dikkate alınmalı ve uygun kiloamper (kA) değerinde ürün tercih edilmelidir.
6. Yıldırım iniş iletkeninin bina yüzeyine çıplak şekilde montajı elektriksel atlama riski taşır. S koruma mesafesi hesaplanmalı veya izoleli iniş iletkenleri tercih edilmelidir.
7. Tüm AG parafudrlar yalnızca varistör içermez. Varistör ve gaz deşarj tüpünü bir arada kullanan hibrit yapılı ürünler de bulunur ve uygulamaya göre tercih edilmelidir.
8. Sadece Tip 3 AG parafudr kullanımı yıldırım darbesine karşı yeterli koruma sağlamaz. IEC 62305 standartlarına göre kademeli koruma yaklaşımı uygulanmalıdır.
9. Kısa mesafelerde Tip 1+2+3 ürünlerle üç kademeli koruma sağlanabilir. Ancak yüksek yapılar ve uzun tesisatlar söz konusuysa, koruyucu ile korunan cihaz arasındaki mesafe 20 metreyi geçtiğinde koruma etkisi azalır ve ek koruma kademeleri gerekir.
10. Dış yıldırımdan korunma sistemleri için Türkiye'de ayrı bir ulusal standart geliştirilmemiştir; bunun yerine IEC 62305 serisi, ülkemizde TS EN 62305 olarak uyarlanmıştır. Sistem tasarımında yuvarlanan küre metodu esas alınır.
11. Güneş enerjisi santralleri, yanıcı/patlayıcı tesisler ve akaryakıt istasyonları gibi alanlarda aktif paratoner kullanımı sakıncalıdır. Bu tür yapılarda iyon yaymayan, yıldırımı çekmeyen pasif yakalama uçları tercih edilmelidir.
12. Bir tesiste dış yıldırımdan korunma sistemi bulunsa da bulunmasa da, AG parafudr kullanımı zorunlu bir gerekliliktir.
13. AG parafudrlar yalnızca yıldırım darbesine karşı değil; aynı zamanda şebeke darbeleri, ani gerilim değişimleri ve anahtarlama (switching) etkilerine karşı da sistemlerinizi korur.
Bu teknik uyarılar, hem yeni tesis kurulumlarında hem de mevcut sistemlerin gözden geçirilmesinde rehber niteliği taşır. Tesisinize özel değerlendirme için Yıldırım Risk Hesabı sayfamızdan ön değerlendirme başlatabilir veya çözümlerimizi inceleyebilirsiniz.