Erken uyarı, yapıyı koruyan yıldırımdan korunma sistemlerinin yerini almaz; onları tamamlayan bir risk önleme katmanıdır.
ATSTORM® nasıl çalışır?
IEC 62793:2020 (fırtına uyarı sistemleri) standardı, elektrostatik alanı fırtınanın ilk tespit edilebilir belirtisi olarak tanımlar. Üreticiye göre ATSTORM®, ortamdaki elektrostatik alanı sürekli ölçerek fırtına oluşumunu ilk yıldırım deşarjı başlamadan önce algılar. Bu sayede uyarı, yalnızca uzaktaki yıldırımları sayan sistemlerden farklı olarak sahanın üzerinde gelişen fırtınayı da kapsar.
Sistem üç adımda çalışır:
- Veri toplama: Sahadaki sensörler elektrostatik ve elektromanyetik alanı sürekli ölçer. Elektromanyetik alan sensörü, yaklaşan aktif fırtınaları onlarca kilometre öteden algılayarak tespit alanını genişletir.
- Teşhis: Veriler, üreticinin AT-CLOUD altyapısına aktarılır. Burada kendi kendini geliştiren uzman algoritmalar fırtınanın oluşumunu veya yaklaşmasını değerlendirir.
- Uyarı: Kullanıcıya, önleyici tedbirleri başlatmak için onlarca dakikaya varan hazırlık süresi hedefleyen kademeli uyarılar gönderilir. Risk geçtiğinde ise önceden belirlenmiş sabit bekleme süreleri yerine, gerçek ölçüme dayanan "risk yok" bildirimi gelir; böylece duruş süresi gereken en kısa süreye iner.
Uyarı kanalları ve otomasyon
- Mobil uygulama (Android/iOS), e-posta, anlık mesajlaşma ve özel web portalı (ATSTORM-Connect)
- SCADA entegrasyonu
- Uzaktan röle modülü ile siren, ışıklı ikaz veya yardımcı jeneratör gibi çevre birimlerinin otomatik devreye alınması
- Kademeli uyarı seviyeleri; kademeli önlem planına imkân verir
- Uyarı geçmişi, elektrostatik alan değişimi, PDF rapor ve CSV veri indirme
Teknik veriler (AT-550)
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Elektrostatik sensör | −32 … +32 kV/m ölçüm aralığı, 1 V/m çözünürlük, 20 km algılama; hareketli parça içermeyen tam elektronik sensör |
| Elektromanyetik sensör | 40 km algılama |
| Enerji | 20 W güneş paneli + 10 Ah batarya (7 gün otonomi); 110–250 VAC yedek besleme |
| Haberleşme | Mobil VPN (2G/3G/LTE-M/NB-IoT), Ethernet, opsiyonel uydu |
| Koruma sınıfı / ortam | IP66 · −40 °C … +85 °C |
| Standartlar (üretici beyanı) | EMC IEC 61000-6-4 uyumlu · Elektrik güvenliği IEC 61010-1 uyumlu · FCC Part 15 / ICES-003 sertifikalı |
Kurulum için müşteriden enerji ya da haberleşme altyapısı gerekmez. Sensör sayısı ve konumu, sahaya özel analizle belirlenir.
Kimler için?
- Petrol, gaz ve kimya tesisleri: yangın ve patlama riski taşıyan operasyonların ertelenmesi
- Açık sahada çalışan işletmeler: maden, tersane, enerji sahaları (GES, RES, trafo)
- Havalimanı ve liman operatörleri: apron ve rıhtım operasyonları
- İş sağlığı ve güvenliği birimleri: personelin zamanında tahliyesi
- Açık alan etkinlikleri ve kamu alanları: spor, kültür, turizm; parklar, plajlar, okullar
- Elektronik altyapısı yoğun tesisler: veri merkezleri, hastaneler, savunma ve telekomünikasyon
Tipik önleyici tedbirler; personelin tahliyesi, açık alan çalışmalarının durdurulması, tehlikeli operasyonların ertelenmesi, hassas elektronik ekipmanın ayrılması ve yardımcı enerji sistemlerinin devreye alınmasıdır.
Yıldırımdan korunma sistemiyle farkı
| Erken uyarı (ATSTORM®) | Yıldırımdan korunma / engelleme | |
|---|---|---|
| Neyi korur? | İnsanları ve operasyonları | Yapıyı ve ekipmanı |
| Ne zaman çalışır? | Fırtına oluşurken ve yaklaşırken | Sürekli / deşarj anında |
| Çıktısı | Kademeli uyarı ve otomatik tedbir | Darbe riskinin azaltılması ve akımın güvenle toprağa iletilmesi |
İki yaklaşım birbirinin alternatifi değildir. ASİVA'nın katmanlı koruma yaklaşımında erken uyarı, Yıldırım Engelleme Sistemi (PDCE) ile birlikte "risk önleme" katmanını oluşturur.
Sık sorulan sorular
Erken uyarı sistemi paratonerin yerini tutar mı?
Hayır. Yapıyı korumaz; insanları ve operasyonları korumak için zaman kazandırır.
Ne kadar önceden uyarır?
Üretici, önleyici tedbirler için onlarca dakikalık hazırlık süresi hedefler. Gerçek süre, fırtınanın gelişim hızına ve sahanın konumuna bağlıdır.
Gereksiz alarm üretir mi?
Alarm eşikleri her sahanın koşullarına göre ayarlanır; sistem yerel atmosfer koşullarını değerlendirerek gereksiz alarmları en aza indirir.